Prvo zasedanje Sabora SPC nakon velikih promena u crkvi: Ko će biti novi mitropoliti?

0
Fotografija: Igor Pavićević

(Beta) – Redovno godišnje zasedanje Sabora Srpske pravoslavne crkve (SPC), koje okuplja vladike iz zemlje i inostranstva, počeće danas u Beogradu.

Nakon bogosluženja u hramu Svetog Save na Vračaru, sledi radni deo, zatvoren za javnost, na kojem se donose odluke iz života Crkve, ali često i zauzimaju stavovi koji i imaju političku težinu.

Patrijarh Porfirije prvi put predsedava Saborom. Planirano je da se zasedanje održati prvi put u kripti hrama, gde je i izabran novi poglavar, umesto u Patrijaršiji, kako je bilo uobičajeno.

Pred Saborom je imenovanje mitropolita-crnogorsko primorskog kao i zagrebačko-ljubljanskog, mesta gde je zbog složenih prilika potrebna i politička diplomatska veština.

Na mestu mitropolita u Crnoj Gori je kao administrator episkop budimljansko nikšićki Joanikije, kojeg su  pristalice mitropolita Amfilohija videle još od ranije kao njegovog naslednika, ali i kao najbolje rešenje za novog poglavara.

Sabor nema obavezu da ga izabere za mitropolita, mada to deluje logično kao i da se odluka ne odlaže. Potpisivanje Temeljnog ugovora države Crne Gore i SPC čekaće, po svemu sudeći, na izbor novog mitropolita.

Mitropolijom zagrebačko-ljubljanskom i dalje rukovodi  patrijarh Porfirije, kao i niz prethodnih godina, ali sada kao administrator. Moguće je, prema nekim signalima, da tako ostane još neko vreme.

Ovo saborsko zasedanje održava se neposredno nakon krupnih promena u vrhu Crkve.

Sem doskorašnjeg patrijarha Irineja, Crkva je ostala i bez  nekih  ličnosti kroz čije delovanje je, u velikoj meri,  bila  prisutna u javnosti još od osamdesetih godina prošlog veka, na zalasku jednopartijskog sistema.

Od korone su preminuli mitropolit Amfilohije i umirovljeni episkop zahumsko-hercegovački Atanasije. Vladike čija je reč bila najteža u kritici, pre svega, kosovske politike predsednika države Aleksandra Vučića.

SPC je  zbog korone ostala i bez episkopa valjevskog Milutina. Administrator je episkop šumadijski Lavrentije, najstariji po vladičanskom stažu, koji je vodio obe eparhije dok su bile objedinjene.

U isto vreme je preminuo, praćen tišinom iz SPC,  i nekadašnji episkop raško-prizrenski Artemije. Posle finansijske afere i odbijanja da posluša  odluke Sabora, isključen je iz Crkve, ali je nastavio da stvara svoju paralelnu organizaciju.

Javnosti sa dužim sećanjem poznat je posebno po suprotstavljanju Slobodanu Miloševiću ali i nepristajanju da u manastiru Visoki Dečani 2009. ugosti tada američkog potpredsednika, sada predsednika, Džozefa Bajdena, suprotno stavu Sabora.

Novi poglavar Porfirije, koji je pripadnik, gledano merilima Crkve njenog mlađeg naraštaja, rođen je 1961. Duhovno je čedo, kako je i sam rekao na ustoličenju, episkopa bačkog Irineja, veoma uticajnog u Crkvi još iz vremena patrijarha Pavla.

Prvobitno je bilo planirano da Sabor započne  ustoličenjem patrijarha Porfirija u Pećkoj patrijaršiji, tradicionalnom sedištu srpskih crkvenih poglavara, dok je ranije zvanično uveden u tron, u Sabornoj crkvi, neposredno po izboru.

Međutim, kako je Sinod saopštio, svečano ustoličenje  novog poglavara SPC odlaže se “do daljeg zbog epidemioloških mera koje su  na snazi u ovoj južnoj srpskoj pokrajini”, koju Sabor redovno pominje u saopštenjima.

Neposredno uoči zasedanja, Patrijaršiju je posetio  predstavnik Ukrajinske pravoslavne crkve, koja u Ukrajini deluje kao autonomna u okviru Moskovske patrijaršije.

Vaseljenski patrijarh Vartolomej je pojedinim crkvenim organizacijama u Ukrajini  dodelio autokefalnost, upkos protivljenju Ruske pravoslavne crkve koja je to nazvala “upadom u njeno kanonsko područje”.

Takav stav deli i SPC koja na tom području priznaje, kao kanonsku, jedino Ukrajinsku pravoslavnu crkvu.

Ovaj postupak  patrijarha Vartolomeja doveo je do podele u pravoslavnom svetu, što je bila tema i nekih prethodnih Sabora SPC.