“Put na front”, prve fotografije tek oslobođenog Jasenovca u Nedeljniku i priča o 900 rolnica negativa u Muzeju Jugoslavije

0
Fotografija Branka Savića, ljubaznošću Muzeja Jugoslavije

Branko Savić, foto-reporter tek osnovanog Tanjuga, 4. aprila 1945. sa partizanima ušao je kao prvi novinar na svetu u Jasenovac. Svoja sećanja, srećom, pedantno je upisao u novinarsku belešku, pod naslovom “Put na front”.

Fotografije koje je tada napravio nikada nisu ugledale svetlost dana, sklonjene su da se ne bi videle sve strahote ovog koncentracionog logora, da se ne bi narušavalo krhko “bratstvo i jedinstvo naroda i narodnosti” u novoj Jugoslaviji. Kao svedočanstva ostala su sećanja prvog fotografa Tanjuga i požuteli novinarski blok, čiji je sadržaj Nedeljnik ekskluzivno objavio.

Pre pandemije, Muzej Jugoslavije pripremao je reprezentativnu izložbu koja će biti posvećena jubileju 75 godina od završetka Drugog svetskog rata. Autori izuzetne izložbe biće Radovan Cukić, kustos foto-zbirke i načelnik Odeljenja za istraživanje muzejskog fonda Muzeja Jugoslavije, i Milica Tomić, istoričarka umetnosti, saradnica u dokumentaciji Muzeja istorije Jugoslavije.

Milica Tomić i Radovan Cukić

Među stotinama fotografija koje beleže kraj Drugog svetskog rata, od kojih mnoge nisu nikada viđene, naći će se i one koje je napravio Branko Savić.

– Kabinet maršala Jugoslavije formiran je 1947. godine, a u okviru njega odeljenje za štampu sa foto-odsekom. Pretpostavka je da je Maršalat preuzeo ove Tanjugove negative, kako bi nadomestio nedostatak fotografija Josipa Broza Tita za taj rani period, neposredno posle Drugog svetskog rata, to jest od 1944 – 1947. godine. U prilog tome govori i činjenica da se u Muzeju Jugoslavije nalaze negativi i kontakt-listovi koje je neko pregledao i pedantno obeležio one na kojima se nalazi Tito. Više 900 rolnica negativa pokriva period od 1944. do 1947. godine i za sve njih i listovi sa kontakt-kopijama, koje nose manje ili više informacija. Uz dnevnik “Put na front” ovi filmovi su pojašnjeni i istorijski kompletirani – objašnjava Cukić.

Ekskluzivne fotografije iz tek oslobođenog Jasenovca objavljene su u novom, prvomajskom broju Nedeljnika, koji je na svim kioscima od srede, 29. aprila