“85 do 90 odsto mladih Beograđana odbilo je da ide u rat, to pokazuje da izvor rata u Jugoslaviji nije ukorenjena mržnja”: Najveći mitovi o raspadu SFRJ u novom Nedeljniku

0
JOEL ROBINE / AFP / Profimedia

U zapadnim medijima, pa i u naučnim krugovima, preovladavalo je stanovište – na stranu sad aspekt priče o srpskom izgubljenom medijskom ratu o kom su govorili i neki od evropskih pregovarača (poput Stoltenberga u memoarima) – da je rat na Balkanu posledica duboko ukorenjene mržnje među balkanskim narodima koju je Tito uspešno decenijama držao pod tepihom.

Nije da nema argumenata za ove tvrdnje i to jeste najočigledniji i najjednostavniji odgovor – imajući u vidu istoriju ovih prostora, a posebno istoriju Drugog svetskog rata koja jeste forsirana u srpskim krajevima krajem osamdesetih i početkom devedesetih godina. Ali, da li je to odgovor koji daje suštinu?

Profesor sa američkog koledža Itaka, V. P. Genjon, autor je zanimljive knjige “The Myth of Ethnic War: Serbia and Croatia in the 1990s”, u kojoj upravo opovrgava ovu tezu, dokazujući da istraživanja i “iskustva sa terena”, ako se dobro analiziraju, daju upravo suprotan odgovor – da izvor sukoba nije ukorenjena mržnja među narodima, nego manipulacija od strane elita kojima je rat bio u interesu. Reč je inače o autoru koji je izučavao politiku Jugoslavije i pre nego što Jugoslavije više nije bilo.

Ovo je jedna ilustracija koju daje:

“Srpske vlasti u leto i jesen 1991. godine pozivaju rezerviste da brane nevine srpske žene i decu koje su klale ustaše. Ipak, uprkos tim srceparajućim i prilično ubedljivim predstavama, rezultat mobilizacije je bio jedan od najvećih otpora regrutaciji u modernoj istoriji. Velika većina mladih muškaraca se sakrivala, svako veče bi spavali na drugom mestu kako bi izbegli vojnoj policiji koja je jurila dezertere. Drugi su, prema nekim procenama i do 200.000 njih je radije napustilo zemlju nego da idu u rat – zapadna Evropa, Severna Amerika, Australija – bilo gde, samo da izbegnu da idu na front. Podaci za Beograd su više nego upečatljivi: prema Centru za mir u Beogradu, 85 do 90 odsto mladih muškaraca je odbilo da ide u vojsku. Na nivou cele Srbije ti brojevi su varirali od 50 do 80 odsto. Čak i među onima koji su služili vojsku, zabeležen je značajan broj slučajeva dezertiranja.”

Ceo tekst objavljen je u novom Nedeljniku, koji je na svim kioscima od četvrtka, 6. maja

Digitalno izdanje i pretplata na nstore.rs