Gotovo sva domaćinstva u Srbiji imaju troškove nege, čak 95% njih, a svaki treći građanin ili građanka ne uspeva da obezbedi potrebnu negu za člana porodice. Istovremeno, svako treće domaćinstvo primorano je da smanji troškove za osnovne životne potrebe kako bi finansiralo negu i podršku. Ovo su neki od ključnih nalaza prvog istraživanja o troškovima nege koje domaćinstva u Srbiji plaćaju iz sopstvenih sredstava, predstavljenog danas na radnom doručku sa medijima u organizaciji Kancelarije Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women Srbija) uz podršku Ambasade Ujedinjenog Kraljevstva u Republici Srbiji.
„Tokom predsedavanja Ujedinjenog Kraljevstva Berlinskim procesom, omogućili smo zemljama Zapadnog Balkana da se pridruže inicijativi TransformCare, koju sprovodi UN Women. Ova inicijativa pomaže vladama da unaprede sisteme nege i uklone prepreke koje ženama otežavaju pristup kvalitetnim poslovima. Ujedinjeno Kraljevstvo je za TransformCare izdvojilo milion funti na globalnom nivou, a tim sredstvima su od prošle godine mogle da pristupe i Srbija i ostale zemlje regiona“, izjavio je Dominik Otvej, zamenik ambasadora Ujedinjenog Kraljevstva u Republici Srbiji.
Milana Rikanović, direktorka kancelarije UN Women Srbija istakla je da nalazi istraživanja pokazuju da troškovi nege predstavljaju značajno finansijsko opterećenje za domaćinstva u Srbiji, a čak 81% domaćinstava svakog meseca izdvaja sredstva za očuvanje zdravlja članova porodice. „Kada porodice ne mogu da priušte potrebne usluge, teret nege najčešće preuzimaju žene, kroz dodatni neplaćeni rad u domaćinstvu. Zato ulaganje u dostupne i kvalitetne usluge nege nije samo socijalno pitanje, već pitanje ekonomske sigurnosti porodica i rodne ravnopravnosti“, kazala je Rikanović.
„Medijalni mesečni trošak za neku od usluga ili aktivnosti nege iznosi 30.833 dinara, što znači da polovina domaćinstava mesečno izdvaja do ovog iznosa za potrebe povezane sa negom i podrškom“, izjavila je Olivera Vuković, izvršna direktorka SeConS grupe za razvojnu inicijativu i dodala „Posebno zabrinjava položaj domaćinstava koja brinu o starijim osobama i osobama sa invaliditetom. Za razliku od porodica sa decom, koje troškove češće pokrivaju dodatnim ili prekovremenim radom, ova domaćinstva se mnogo češće oslanjaju na ušteđevinu i zaduživanje. Više od polovine njih koristi postojeću ušteđevinu, dok se više od trećine zadužuje kako bi obezbedilo potrebnu negu. Istovremeno, čak četvrtina ovih domaćinstava navodi da je zbog nedostatka novca morala da odustane od pregleda ili terapija“.
Istraživanje pokazuje i da troškovi i organizacija nege imaju značajne posledice po svakodnevni život porodica. Svaki četvrti negovatelj ili negovateljka zbog obaveza nege često izostaje sa posla, svaki drugi odriče se slobodnog vremena i odmora, dok čak 73% ne može da ode na godišnji odmor. Više od 60% roditelja i čak 77% osoba koje brinu o starijim članovima porodice ili osobama sa invaliditetom oseća stres zbog troškova i organizacije nege, što ukazuje na značajno psihološko opterećenje porodica.
Istovremeno, svako treće domaćinstvo u Srbiji bilo je prinuđeno da smanji osnovne životne troškove, uključujući grejanje, struju, prevoz ili kvalitet hrane, kako bi finansiralo negu i podršku, dok samo jedno od deset domaćinstava ulaže u psihološku podršku ili terapiju.
Istraživanje je realizovano na nacionalno reprezentativnom uzorku od 1.000 domaćinstava u Srbiji, i pruža uvid u finansijsko opterećenje domaćinstava povezano sa negom, posledice koje takvi troškovi imaju na kvalitet života porodica, kao i nejednakosti koje se iza tih podataka kriju.
Istraživanje je sprovedeno u okviru inicijative TransformCare, koja promoviše sistemska rešenja za unapređenje politika nege i njihovo povezivanje sa ekonomskim razvojem, tržištem rada i rodnom ravnopravnošću.TransformCare predstavlja jedan od ključnih stubova strategije UN Women za ekonomsko osnaživanje žena i integralni je deo Strateškog plana UN Women. Region Zapadnog Balkana prepoznat je kao prioritetan za sprovođenje inicijative TransformCare zbog izraženih nejednakosti u oblasti nege, ali i mogućnosti da se kroz postojeća partnerstva i programe ostvari značajniji razvojni uticaj.
Žene u proseku obavljaju 2,6 puta više neplaćenog rada u oblasti nege nego muškarci, što značajno ograničava njihovo vreme i mogućnosti za obrazovanje, dostojanstven plaćeni rad i učešće u javnom životu. Istovremeno, neformalni rad u oblasti nege i dalje je široko rasprostranjen. Svrha ovog istraživanja bila je da, kroz uspostavljanje pouzdane dokazne osnove, podrži unapređenje politika u oblasti nege i time doprinese širem ekonomskom osnaživanju žena u Srbiji.
