Da li želite da preuzmete Nedeljnik android aplikaciju?

DA | NE

Velike priče

Istorija

Kako je Beograd došao pod srpsku upravu

Prestao je, posle mnogo vekova, da bude granica. Pretvorio se u prirodno središte, čvorište svih puteva i mesto doseljavanja stotina hiljada Srba i drugih Južnih Slovena. Iz svih tih razloga grad, koji je tavorio početkom novog veka i bio veliki koliko i Zagreb ili Sarajevo, postao je tokom kratkog razdoblja dvostruko, odnosno četvorostruko veći od njih
PIŠE DOC. DR ČEDOMIR ANTIĆ
Datum: 31/10/2018

Kako je Beograd došao pod srpsku upravu

Foto: Profimedia

Beograd je jedan od starih, velikih evropskih gradova. Sa pet hiljada godina istorije i prvim poznatim imenom iz antike, njegove tradicije daleko nadmašuju veličinu i značaj koji danas ima kao bezmalo dvomilionski grad. Srpski narod nije imao sreću sa Beogradom. U srednjem veku ga je dobijao nakratko u vreme kralja Dragutina, cara Dušana i despota Stefana. Uglavnom kao lični poklon ugarskih vladara srpskim.

Srpski ustanici tri godine su opsedali Beograd. Oslobodili su ga tek 1807. Osmanlije su ga 1813. preotele bez borbe. U vreme autonomije, pod kneževima Milošem, Aleksandrom i Mihailom, Beograd je tavorio podeljen. Kada je u Londonu građena prva stanica podzemne železnice, u Beogradu su se po ulicama još redovno tukli srpska policija i osmanski askeri. Kada je 1867. konačno došao pod punu srpsku upravu, grad je imao svega tridesetak hiljada stanovnika. Taj broj je ubrzano rastao, ali je Beograd izgubio značaj grada za koji je vizantijski car Tiberije Prvi Konstantin, u 6. veku, tvrdio da mu je draži od ćerke, a osmanska vlast u njemu izgradila čak dvadeset sedam džamija. Do 1914. grad se razvijao brzo.

Početkom 20. veka već je imao blizu 70.000, a 1914. godine 110.000 stanovnika. Ipak, posle ujedinjenja Subotica je imala približan broj stanovnika kao i prestonica države - Beograd. Tokom narednih decenija Beograd je doživeo procvat i neviđen uspon. Uoči Drugog svetskog rata imao je više od 300.000 stanovnika, do 1970. broj se povećao na 800.000, a do našeg vremena se i taj broj udvostručio popevši se do 2011. na 1.750.000 stanovnika.

Razvoj Beograda nije bio posledica srpske dominacije u jugoslovenskoj državi. U međuratnom periodu finansijsku hegemoniju uspostavili su hrvatski i slovenački bankari, a Zagreb je doživeo deset godina najvećeg uspona u celokupnoj svojoj istoriji. Razloga za uzlet Beograda bilo je mnogo: povoljan položaj, prestonica najveće balkanske države, grad koji uz Carigrad, Njujork i Singapur ima najbolji strateški položaj... Prestao je, posle mnogo vekova, da bude granica. Pretvorio se u prirodno središte, čvorište svih puteva i mesto doseljavanja stotina hiljada Srba i drugih Južnih Slovena. Iz svih tih razloga grad, koji je tavorio početkom novog veka i bio veliki koliko i Zagreb ili Sarajevo, postao je tokom kratkog razdoblja dvostruko, odnosno četvorostruko veći od njih.

Srbija, i posebno srpska nacija, mnogo su izgubile zbog Jugoslavije i komunizma. Reč je o udaru na identitet, genocidu, revoluciji, statusu naroda koji je viđen kao „kolektivno kriv", asimilaciji (u Dalmaciji, BiH, na Kosovu i Metohiji, Makedoniji); komunizam je doneo i neodrživu modernizaciju i divlju urbanizaciju... Beograd ipak ostaje kao velika tekovina jugoslovenskih država. Značaj Beograda za srpsku ekonomiju, kulturu i posebno veliku borbu za identitet i međunarodni uticaj još nije potpuno jasan savremenicima. Narod brđana, stočara i zemljoradnika je tek sa Beogradom dobio svoje veliko središte koje se polako pokazuje i kao metropola Južnih Slovena, pa i Balkana.


Ukupno komentara: 0



Sva polja su obavezna.