Da li želite da preuzmete Nedeljnik android aplikaciju?

DA | NE

Feljton

Slobodan Jovanović i osnivanje Srpskog kulturnog kluba: Događaji koji su menjali Srbiju (29)

Srpsku inteligenciju posebno je morilo uređenje odnosa unutar Kraljevine Jugoslavije, što je podgrejano 1939. godine, formiranjem Banovine Hrvatske. Srpski kulturni klub bio je definisan kao nadstranačka i nepolitička organizacija
Datum: 09/01/2018

Slobodan Jovanović i osnivanje Srpskog kulturnog kluba: Događaji koji su menjali Srbiju (29)

wikimedia commons

Organizacija koja se opravdano vezuje za ime i ideju jednog od najvećih srpskih umova 20. veka Slobodana Jovanovića, osnovana je, ispostaviće se, uoči najsudbonosnijih godina za srpski narod u savremenoj istoriji, kada je veća grupa učenih ljudi uvidela da je društvu neophodno „uobličavanje kulturnog obrasca".

Osnivači su uočili da, posebno „prečanskim Srbima", nedostaje delovanje kulturnih društava kao za vreme Austrougarske i da zajednička država nije u dovoljnoj meri „preuzela te poslove".

Postoji više svedočenja i različitih verzija ko je inicijator ideje - po jednoj verziji Slobodan Jovanović je putujući kroz Dalmaciju i Bosnu uvideo da su tamošnji Srbi „dosta zbunjeni" i da im kulturne ustanove propadaju. Tek, Slobodan Jovanović je kao jedan od najuglednijih Srba, sa višedecenijskom profesorskom karijerom na Pravnom fakultetu (dve godine kasnije će „Politika" objaviti pet tekstova posvećenih njegovom 70. rođendanu), izabran za predsednika Srpskog kulturnog kluba.

A među intelektualcima koji su obeležili delovanje Kluba bili su advokat Nikola Stojanović, akademik Dragiša Vasić (kao potpredsednici), sekretari su bili Vasa Čubrilović, Slobodan Drašković i Dragoslav Stranjaković... A od istaknutih ličnosti tu su bili i Justin Popović, Živko Pavlović, Ljubomir Pokorni, Vladimir Ćorović, Aleksandar Belić, Stevan Jakovljević, Stevan Moljević, Mladen Žujović...

Srpsku inteligenciju posebno je morilo uređenje odnosa unutar Kraljevine Jugoslavije, što je podgrejano 1939. godine, formiranjem Banovine Hrvatske. Srpski kulturni klub bio je definisan kao nadstranačka i nepolitička organizacija, oslobođena ideologija i partijsko-političkih tendencija. Izraziti akcenat je stavljan na „jugoslovenstvo".

Zbog potrebe širenja svojih ideja pokrenut je list „Srpski glas", a u uvodnom članku prvog broja pisalo je: „Bez jake Jugoslavije nema ni srpske ni hrvatske slobode."

Centar aktivnosti bio je u Beogradu. U prostorijama Kluba na Terazijama održavana su predavanja iz raznih oblasti. Na književnim večerima govorili su istaknuti pisci: Dragiša Vasić, Desanka Maksimović, Isidora Sekulić, Stevan Jakovljević, Vladimir Velmar-Janković...

U raznim dešavanjima u osvit Drugog svetskog rata, delovanje organizacije sve više je dobijalo političku notu. Srpski kulturni klub se suprotstavljao spoljnopolitičkoj orijentaciji zemlje prema Nemačkoj, a većina intelektualaca oko SKK-a podržala je puč 27. marta.

I tada dolazi do tužnog sudbonosnog trenutka, kako za zemlju i narod, tako i za velikog profesora Slobodana Jovanovića koji nije imao izbora i odlučio se da kao potpredsednik uđe u pučističku vladu generala Dušana Simovića, malo nakon što je formalno kao profesor otišao u penziju. Teška vremena traže teške poteze, a taj potez je Slobodana Jovanovića po izbijanju Aprilskog rata, preko Jerusalima odveo i do Londona, gde je bila smeštena Vlada u izbeglištvu.

Posle smene generala Simovića, 1942. godine, Slobodan Jovanović je bio jedno vreme i predsednik Vlade i on će postaviti Dražu Mihailovića za ministra vojnog.

Zajedno sa Mihailovićem i ostalim državnim neprijateljima, na kraju rata, Slobodan Jovanović će - u odsustvu - proći preki komunistički sud i biti osuđen na 20 godina zatvora uz prinudni rad.

Preminuo je u Londonu 1958. godine kao državni neprijatelj.

Tek će osamdesetih godina stidljivo početi ponovo da se govori o Slobodanu Jovanoviću, a tek će 1990. godine biti objavljena njegova sabrana dela kojima će se srpskom narodu ponovo predočiti njegova pravna i politička misao.

 

≤ PRETHODNO

≥ SLEDEĆE

 

*Feljton iz knjige "100 događaja koji su promenili Srbiju"

 

 

 

*Projekat „100 događaja koji su promenili Srbiju" je sufinansiran iz budžeta Republike Srbije - Ministarstva kulture i informisanja. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.


Ukupno komentara: 0



Sva polja su obavezna.